Načasne

23.04.2019

Jary hód we Wrócławju

Dźěłanje drjewa
Dźěłanje drjewa

Hód bě Prasłowjanam čas, kotryž hodźeše so za wuhotowanje róčneho swjatka. Hody na mjezy stareho a noweho lěta Serbja hač do dźensnišeho swjeća. Pólscy ródnowěrcy pak nimo zymskich hód – t. mj. šćedrych – hišće jedne hody wosławja, rěkajcy jim jare ‚nahłe, bujne, sylne‘ (přirunaj serbski přisłowjesnik jara). Swjeća jón na sobotnišim popołdnju spočatk nalěća, a ma tak powabny wobsah, zo sej tam lětsa ze Sakskeje dojědźechmoj.

 

Přiwitanje ćoplišeho počasa zarjadowa Wrócławske towarstwo Watra (woheń) dnja 23. nalětnika. Wot třećeje hodźiny hromadźachu so wobdźělnicy na kupje Pławbineho kanala, tři kilometry na sewjerowuchod wot centra šleskeje stolicy. Prěni raz Wrócławjenjo swjedźeń w lěće 2009 wobeńdźechu, a to za kanalowym promjenjom, bliže k Starej Wódrje. Potom zarjadowachu jary hód jenož hišće na wuskej kanalowej kupje, po kotrejež zapadnym wuběžku jenička dróžka wjedźe. Kumštna kupa je delnjošleskim pohanam hišće tohodla wažna, dokelž na njej chcedźa swoju swjatnicu natwarić. Zezběrawši pjenjezy za architekta a material, nadźija so zarjadneho přizwolenja.

 

Při bjezmróčnym, ćopłym wjedrje počachu někotři dobrowólnicy hadlenu trojić. Jedyn bě z drjewa mjezwočo wurězał. Tež wosobnu drastu ju woblečechu, tak zo zdaše so mi jako kralowna. W mojej předstawje wupada bohowka zymy a smjerće hrozniša. Z wokolneho lěska mužojo znosychu drjewo na šćěpowc. Žony wučisćichu wopornišćo wot drobnych wotpadkow, kiž tam připadnje ležachu, a wotmjećechu suche lisćo, zo by so jewiła zelena trawa. Šěsć holcow na brjoze koło teptaše, spěwajo ludowe pěsnje, předewšěm ukrainske. Samo hercaj daštaj so do hudźenja srjedźowěčnych melodijow na swojim violoncellu a huslach. Srjedź wobrjadnišća zběha so drjewjany stołp. Hdys a hdys jón wandalowje porěžu, tohodla hłowu, kotraž Pjerunowu sochu zakónči, přiwožuja a nasadźuja k jaremu hodej wosebje. Budyskemu rozprawjerjej připadźe pře jeho ćělnu wulkosć samo čestny nadawk, heju po swjatočnosći zejeć.

 

Na šěsćdźesat wěriwych zestupa so do kruha. Měšnik Rafał Merski dopomni jich na trěbnosć zwupinanja přenošnych dalokorěčakow a nowačkam rozkładźe wotběh ceremonije. Wona traješe poměrnje dołho, přetož njewobsahowaše jeno zatepjenje hadleny, ale tež wokrasnjenje bójstwow so wozrodźaceje přirody. Před złymi duchami buchmy škitani ze šćerkotom dweju klepotawow. Měšnica Dorota Sołęga powědźe nam baju wo bohowej Marje a jeje bratře Jaryle. Jednoho za druhim nas z wodu popryska, dajo nam móc do noweho lěta. Zo by zeminu bohowku Mokoš česćiła, walkaše po trawje pisane jeja. Jedne woble dósta tež kóždy wobdźělnik. Na pječeny chlěb kładźechmy swoje ruki, wotbywajcy dušine a ćělne bóle. Pokruta bu wot žerca do płomjenjow ćisnjena.

 

Po wobrjedźe wostachu mnozy pod wjerškami štomow stejo, bjesadujcy w towaršnych kružkach. Pijachmy mjedowinu, jědźachmy keksy a mój so radowachmoj, zo z pólskimi bratrami stary słowjanski nałožk hajimoj. Njejapcy nam žerc njeluboznu nowinu posrědkowa – při mosće policija slědźi. Ruče polachmy wohnišćo z rěcynej wodu a podachmy so na wróćopuć. Zastojnikow na zbožo njepóznach, čušlachu tam pječa jenož tajni. Wobdźělnicy, kotrymž so chcyše, wotjědźechu hišće do kluba Salonik, hdźež Watra dźesać lět swojeho traća swjećeše a zdobom štyrcećiny předsydy Rafała. Srjedź hercowskeho repertoira njenadźicy serbski spěw „Daj mi jedno jajko“ zaklinči.